دو مثقال [ جوارش بقراط به نسخه حكيم احمد موسوى ] جوارش بقراط به نسخه نواب غفران حكيم احمد موسوى كه در بياض مجربات خود قلمى فرموده‌اند منقول از خط معز اليه صنعت آن قرنفل سنبل الطيب فلفل سياه زنجبيل عاقرقرحا زرنباد جوزبوا از هريك سه مثقال تربد سفيد كبابه چينى عود هندى از هريك يك مثقال اسارون نيم مثقال شقاقل قاقله صغار از هريك يك مثقال اسارون نيم مثقال قاقله صغار از هريك دو مثقال و نيم مشك تبتى عنبر اشهب از هريك يك دانك و نيم صعتر فارسى نانخواه تخم جبلاهنك برك سداب از هريك پنج مثقال كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده با عسل مصفى سه وزن ادويه بدستور مقرر جوارش سازند و در ظرف چينى نكاه دارند شربتى دو مثقال جوارش جالينوس اين جوارش را فوايد و خواص بسيار است همه اعضا را قوت دهد و بوى دهان خوش كند و بادها بشكند و بسيارى بول را كه از سردى باشد خصوص سردى مثانه بازدارد و باه را قوت دهد و ديوانكى زائل كند و رنك رو را صافى كند و اسهال بلغمى را نفع دهد و صداع بلغمى و سبات و سرفه بلغمى و بواسير و نقرس و قوبا و بهق و سنك مثانه را رافع بود و سياهى مو را حفظ كند و نكذارد كه سفيد شود و كفته هركه بيست روز به اين جوارش مداومت نمايد از جميع امراض ايمن شود صنعت آن سنبل الطيب قاقله سليخه سياه دارچينى خولنجان قصب الذريره قرنفل سعد كوفى زنجبيل فلفل سفيد دارفلفل قسط بحرى عود بلسان اسارون شامى حب الاس زعفران از هريك ده درم مصطكى رومى پنج درم قند سفيد به وزن جميع ادويه عسل سه وزن مجموع ادويه را كوفته بيخته با قند و عسل سفيد مصفى بسرشند و در نسخهء ديكر مصطكى ده درم است شربتى از يك مثقال تا سه مثقال پيش از طعام و بعد از طعام توان خورد و در نسخهء سيد اسمعيل در ذخيرهء حب بلسان ده درم داخل است و در بعض نسخ اين جوارش جنطيانا نيز داخل است و اين جوارش را بعد از ده روز كه از ساختن آن بكذرد استعمال توان كرد و بعضى كفته كه هنكام رسيدن اين جوارش بعد از هفت روز است و هرچند كهنه‌تر شود خاصيت آن بهتر مىشود و مزاج اين جوارش كرم و خشك است در اخر درجه دويم و كفته كه مداومت بيست روز به اين جوارش پيرى دير مىآورد [ جوارش جلالى ] جوارش جلالى منى زياده كند و قوت مجامعت بيفزايد و ضعف كرده را سودمند بود و معده را قوت دهد و اشتهاى طعام آورد صنعت آن سنبل الطيب قرفة الطيب از هريك يك مثقال خصية الثعلب زيره كرمانى مدبر نعناع خشك عود هندى غرقى خام از هريك چهار مثقال فلفل اسارون شقاقل از هريك دو مثقال خصية الثعلب مصرى بوزيدان از هريك دو نيم مثقال اجزا كوفته بيخته با سه وزن آن قند و عسل يك رطل كلاب بقوام آورده بدستور متعارف بسرشند شربتى دو درم جوارش حماض قامع صفرا و مسكن عطش و حميات صفراوى را نافع صنعت آن بكيرند برك حماض تازه كه بهندى چوكيكاساك نامند يا هم‌وزن آن يا زياده يا كمتر بدستور مسطور در جوارش رمان سادهء مرتب نمايند و عند الحاجت به قدر ضرورت تناول نمايند [ جوارش حنين معده را قوت دهد بلغم را به‌برد ] جوارش حنين معده را قوت دهد بلغم را به‌برد و دهان را خوشبو سازد و آب رفتن از دهان باز دارد و سرديها را زائل كرداند و كرم شكم بكشد و باد بنشاند و كرده را قوى كرداند و ريك مثانه را پاك سازد و طعام را بكوارد و باد بواسير را به‌برد و اشتهاى اورد و نيز كفته‌اند كه عجب باشد از كسى كه سالى يك هفته هر روز سه درم ازين جوارش بخورد او را بطبيب احتياج باقى باشد و اكر ده كنيزك داشته باشد از عهدهء همكى بيرون آيد صنعت آن تخم كرفس تخم جزر تخم شبت از هريك يك استار قرنفل مصطكى رومى عود هندى از هريك يك درم كوفته بيخته با سه وزن مجموع ادويه عسل سفيد مصفى بقوام آورده مرتب نمايند هر روز سه درم آن را بخورند [ جوارش خاصه خواص بسيار دارد ] جوارش خاصه خواص بسيار دارد و اعضا را قوت دهد و بوى دهان خوش كند و كسر رياح كند و بسيارى بول را كه از سردى مثانه باشد باز دارد و سرفه بلغمى را نافع بود و باه را قوت دهد و منى بيفزايد جكر و قضيب را قوى كرداند و آب از دهان امدن باز دارد و ريك مثانه را پاك كند و تخمه را نافع بود و دماغ را قوت دهد و نقرس و بهق و قوبا و بواسير را سود دارد و سياهى موى را نكاه دارد صنعت آن كهرباى شمعى سنبل الطيب سليخه دارچينى قاقله خولنجان از هريك چهار مثقال مصطكى كبابه جوزبوا از هريك سه مثقال شقاقل پنج مثقال مغز چلغوزه مغز فندق از هريك چهار مثقال خصية الثعلب پنج مثقال لسان العصافير بوزيدان از هريك دو مثقال مشك تبتى عنبر اشهب از هريك يك دانك ورق طلا ورق نقره از هريك بيست عدد ياقوت احمر مرواريد ناسفته از هريك دو مثقال عسل سه وزن ادويه بدستور مرتب نمايند [ جوارش خرنوب منقول از شرح اسباب و علامات ] جوارش خرنوب منقول از شرح اسباب و علامات شكم قبض كند و ذرب و اسهال معرى را نافع است صنعت آن خرنوب شامى بيدانه زيره كرمانى مدبّر حب الاس سويق كنار بلوط كشنيز خشك از هريك جزوى همه مساوى كوفته بيخته با رب مورد بسرشند شربتى سه درم [ جوارش خوزى جهت اسهال مزمن و تقويت جگر و معده ] جوارش خوزى جهت اسهال مزمن و تقويت جكر و معده و رفع رطوبات معده و امعا نافع و موافق امزجه اطفال و زلق الامعا را بغايت مفيد و از تراكيب محمد ذكريا رازى است صنعت آن دانه انكورى كه از سركه استخراج كرده باشد بو داده مثل سرمه صلايه كرده سى و پنج مثقال تخم مورد شصت مثقال خرنوب بنطى كلنار جوزبوا كزمازج از هريك ده مثقال كندر نانخواه سعد كوفى مصطكى سنبل الطيب از هريك پنج مثقال با شكر يا عسل بقوام آورده دو وزن ادويه بسرشند شربتى يك مثقال تا سه مثقال جوارش سكر بعض اطبا اين جوارش را مسمّى بجوارش عود نموده‌اند معده را كرم كند و هاضمه را قوت دهد و نيكو كرداند و نافع است از براى رطوبت معده و بلغم صنعت آن به نسخه محمود بن الياس در حاوى صغير قاقله صغار قاقله كبار قرنفل دارچينى زنجبيل دارفلفل زعفران از هريك يك درم شكر طبرزد نيم رطل عود هندى فلفل سياه از هريك نيم درم كوفته بيخته بعسل مصفى به قدر كفايت بسرشند شربتى يك مثقال جوارش سليمانى روايت است كه حضرت سليمان ع هفتاد حرم داشت و همه را بسبب اين جوارش خورسند داشتى و چندان اصلى ندارد صنعت آن لسان العصافير تخم پياز تخم شلغم تخم يونجه كبابه چينى تخم تره تيزك كزمازج عاقرقرحا تخم كزر از هريك سه درم و در نسخه ديكر بجاى تخم كزر ماهى روبيان به وزن تخم كزر و در نسخه ديكر بجاى آن سرهء سقنقور است به وزن و اكر هر سه باشد بهتر است كوفته بيخته وزن كرده يك جا نموده در شيشه نكاه دارند و در وقت حاجت به سه انگشت بركيرند هرچه آيد بر روى يك عدد زرده تخم تخم نيمبرشت پاشيده نيم كرم بخورند سه روز يا زياده [ جوارش سلمويه در تقويت معده و سوء هضم بسيار مجرب است ] جوارش سلمويه در تقويت معده و سوء هضم بسيار مجرب است و رطوبت و برودت معده را بر طرف سازد و برودت آن را مبدل بكرمى سازد و اشتهاى طعام اورد صنعت آن سنبل الطيب قرنفل